En Kolay Linux – Turnkey Linux

Eğer PHP ile web yazılımı geliştirmiş ve ya geliştirme altyapısını merak etmişseniz, mutlaka kendi bilgisayaranıza Ubuntu ve ya herhangi başka bir linux dağıtımı kurup Apache-MySQL-PHP kurulumları yapmayı denemişsinizdir. Bu macera kimi zaman hüsranla ve “bununla uğraşılmaz” nidalarıyla, kimi zamansa yorgun gözler ama başarmış olmanın gururu ve bilgi birikimi ile biter. Ben bir zamanlar ikisini de yaşamış ve sonunda kurulum yapmıştım 🙂

Geçen aylar içerisinde yine bir yazılım geliştirme platformu kurma ihtiyacım doğduğu için, önce kendi bilgisayarıma dual-boot ile xubuntu kurarak, LAMP (Linux Apache MySQL PHP) platformunu kurmaya başladım. Başlarda biraz zorlansam da, takıldığım noktaları eski tecrüblerimden hatırlayarak aşabildim ve Ubuntu’nun da artık daha kolaylaşmış yapısı sayesinde kurulum yapabildim. Fakat arkadaşım Arda Başoğlu‘nun beni uyarmasıyla, tekerleği tekrar keşfetme hatasına düştüğümü gördüm (bunun için kendisine ayrıca teşekkürler). İhtiyacım olan proje, benzer problemler yaşayan bazı insanların hazırladığı bir proje olan Turnkey Linux ile işte böyle tanıştım.

Turnkey Linux, belirli bir ihtiyacı karşılayan ufak linux sistemlerinden oluşuyor. Bu linux sistemlerinde, ihtiyacımız olan platform ile ilgili uygulamalar kurulmuş ve genel ayarları yapılmış şekilde bulunuyor. Ayrıca bu sistemler ister direkt kurulum için ISO formatında, ister sanallaştırma için ODF ve VMDK gibi formatlarda dağıtılıyor. Turnkey Linux projesinde kullanabileceğimiz birçok kategori ve birçok uygulama bulunuyor, örneğin web yazılım geliştirme kategorisinde LAMP, Ruby On Rails, Google App Engine gibi platformları içeren sistemler mevcut. Sadece veritabanına ihtiyaç duyuyorsanız, MySQL ve PostgreSQL veritabanı sistemlerini de indirip kullanabilirsiniz.

Örnek olarak aşağıda LAMP (Linux Apache Mysql PHP) platformunun VirtualBox ile sanal makina olarak Windows işletim sistemine sahip bir makinada kurulmasını anlattım.

Kurulum

Turnkey Linux anasayfasına girin ve Apps menüsünden Web Development kategorisinde LAMP Stack isimli uygulamayı bulun. Detaylarda indirme linklerinden More Builds(OVF) linkini tıkladıktan sonra açılan indirme ekranında ismi ovf.zip olarak biten dosyayı indirin. Bir yandan VirtualBox programının son sürümünü Windows işletim sistemi için indirip kurun.

VirtualBox kurulumun yaptıktan sonra indirilen arşiv dosyasını bir klasöre açın. VirtualBox programında File->Import Appliance diyerek Appliance Import Wizard’ı açın. Az önce arşivden çıkarttığınız dosyalardan .ovf formatındaki dosyayı bu ekranda seçin ve devam edin. Sonraki ekranda VirtualBox  bu sistem  için geçerli sanal makina ayarlarını gösterecektir. Bu ayarlardan sadece Virtual Disk Image ayarını değiştirmenizi tavsiye ederim, varsayılan olarak  C:\ diskini kullandığı için ve eğer bu diskte yeterli yeriniz yoksa sorun olabilir. Diğer ayarları değiştirmeden Import derseniz yeni sanal makina başlatmaya hazır oluyor.

Oluşan yeni sanal makinayı VirtualBox Manager ekranındaki listeden artık görebilirsiniz. Şimdi bu makinayı başlatmak ve bazı ayarlarını yapmak gerekiyor. Sanal makinayı seçtikten sonra start derseniz sanal makina açılmaya başlayacaktır. Makinamız açılırken  Turnkey Linux Hub platformu sayfasına gidin ve kayıt olun. Kayıt olmak zorunlu değil,  her bir sanal makina için dinamik DNS hizmetinden faydalanmayı sağlayacağı için kayıt olmanızı tavsiye ederim. Ayrıca eğer isterseniz sanal makinaları Amazon Elastic Cloud (EC2) sisteminde otomatik olarak yedekleme şansınız olacak. Turnkey Linux Hub platformu OpenID desteklediği için Google hesabınızla bile kayıt olabilirsiniz. Kayıt olduktan sonra giriş yaptığınızda User Profile ekranına girin, Login Details sekmesinde API Key alanını göreceksiniz. Bu bilgiyi birazdan kullanacağız.

LAMP platformunu içeren sanal makina  hazır ve root şifresini soruyor olacak. Bu şifreyi çok dikatli seçin, hem zor olsun hem de unutmayın. Sakın 123456 vermeyin 🙂 Root şifresini ssh ile shell girişi yaptığımızda da kullanacağız. Root şifresini belirledikten sonra MySQL root şifresini soracaktır. Bu şifre için de zor ama unutmayacağınız bir şifre seçin. Root kullanıcısı MySQL sisteminde her şey yetkili tek kullanıcıdır.

Bu iki şifreyi belirledikten sonra sistem az önce belirttiğimiz API Key bilgisi soracaktır. Bu bilgiyi vermek ve ya kayıt olmak zorunda değilsiniz. Eğer API Key bilgisini yazarsanız sonraki ekranda otomatik yedekleme için gerekli shell komutunu gösterecektir, fakat yedekleme sadece Amazon ile gerekli entegrasyonu hesabınızda yaparsanız sağlanıyor. Komutu gösteren ekrandan sonra, dinamik DNS hizmeti için sizden bir internet adresi isteyecektir. Burada seçeceğimiz adres {sunucumunadresi}.tklapp.com formatında olmak ve daha önce kimsenin seçmediği bir adresi olmak zorunda. Eğer bu şartları sağlıyorsa, bundan sonra internetten bu adresi yazan herhangi birisi makinanıza erişebilecektir. Üstelik IP adresiniz değişse bile, bu adres otomatik olarak sanal makina her başladığında güncellenecektir. Güncelleme yazılımının detaylarına erişmek isterseniz şu adresi kontrol edebilirsiniz.

İnternet adresi belirledikten sonra, sistem güvenlik güncellemeleri yapacağını belirtecek ve sizden onay isteyecektir. Güvenlik güncelleştirmelerini geçmeyin ve güncellemelerin bitmesini bekleyin. Güncelleştirmeler de bittiğinde karşınıza gelen ekranda sistemimizde erişebileceğimiz linkleri gösteren bir ekran gelecektir. Gördüğünüz gibi sanal makina ağda kendisini yeni bir istemci olarak göstererek  otomatik olarak farklı bir IP adresi aldı. Şu an sanal makina yerel ağdan artık erişilebilir duruma geldi. Ayrıca ekrandaki linklerde bir yönetim paneli linki de göreceksiniz, bu yönetim paneli daha önce belirlediğiniz root şifresi ile giriş kabul ediyor ve sistemin tüm ayarlarını bu görsel web arayüzü üzerinden de yapabiliyorsunuz. Oldukça rahat değil mi 🙂

Sanal makinanın  internetten de erişilebilmesi için sadece ona dinamik dns atamak yeterli değil. Ayrıca bazı router ayarları da yapmak gerekiyor. Şu adresten router markanızı bulup, 80 portunu sanal makinanın IP adresine yönlendirirseniz, internetten de erişilebilir duruma gelecektir. Dikkat edilmesi gereken başka bir nokta da, sanal makinanıza atadığınız internet adresini yerel ağınızdan denemeyin. Mesela telefonunuzdan 3G ile internet adresini açmayı deneyin. Eğer yerel ağınızdan denerseniz router sayfasına yönlenirsiniz 🙂

Bazı Turnkey Linux uygulamaları konusunda  daha detaylı yazıları ileride yazacağım.  Yeni Linux sunucunuz hayırlı olsun !

Proxy Server (Vekil Sunucu)

Proxy Server(vekil sunucu)lar, kullanıcı ile erişmek istediği ana sunucu arasında aracılık görevi edinen ara sunuculardır. Temel amaçları, cache (ön bellek) görevi görerek performans arttırıcı rol üstlenmektir. Şöyleki; uzaktaki sunucularda bulunan sık kullanılan web sayfalarının güncel halleri vekil sunucularda tutularak kullanıcı bu sayfalara erişmek istediğinde kullanıcıya vekil sunucudaki veriler gösterilir. Genellikle internet servis sağlayıcıları (örn. Türk Telekom) bu yöntemi kullanır.

Hemen bir örnekle açıklayayım;

Türkiye’de yaşayan Berk, Amerika’daki bir sunucuda bulunan cnn.com (aklıma bu adres geldi :)) sitesine erişmek istiyor. Berk’in servis sağlayıcısı Türk Telekom vekil sunucularında cnn.com adresindeki sayfaların güncel halini daha önce belleğine almış ise Berk’e taa Amerikalara gitmeye gerek kalmadan vekil sunucudaki bilgileri döndürüyor. Eğer istenilen sayfa vekil sunucuda bulunamaz ise o zaman vekil sunucu Amerika’da bulunan gerçek sunucudan sayfanın son halini istiyor ve Berk’e ana sunucudan dönen verileri döndürüyor.

Bu durumda iki yönlü bir fayda olmuş oluyor aslında;

  • Berk web sayfasına daha hızlı erişmiş oluyor
  • İnternette önemli sorunlardan birisi olan servis sağlayıcılar arası (anlaşılır olması için ülkeler arası diyebiliriz. Tam öyle değil ama benzer) trafik azalmış oluyor.

Vekil sunucuların diğer bir kullanım amacı da gizlilik. Vekil sunucu kullanıldığı zaman ana sunucu isteğin vekil sunucudan geldiğini düşünüyor. Yani ana sunucu için kullanıcı vekil sunucu olmuş oluyor. Asıl kullanıcının bilgilerine hiçbir şekilde erişemiyor.

Bu kullanımı da gündelik hayat analojisi ile açıklayayım;

Tankut, hoşlandığı kız Beril’in yaşının kendisine uygun olup olmadığını çok merak ediyor. Ama tabii ki gidip doğrudan Beril’e soramıyor (bayanların yaşını sorma durumu). Çareyi Beril’in yakın arkadaşı Münevver’e danışmakta buluyor. İşin kötü yanı Münevver de Beril’in yaşını bilmiyor (bu noktada Münevver Beril’in yaşını biliyor ise ilk kullanıma örnek olmuş oluyor. Pek performans durumu yok ama idare edin :)). Münevver’in Beril’e yaşını sorması kabalık olmayacağı için, Münevver Beril’den yaşını öğrenip Tankut’a söylüyor. Görüldüğü üzere Beril bilgiyi aslen kimin edindiğini bilmemiş oluyor 🙂

Bu yöntemi, örneğin sadece Almanya içinde videolarını gösteren bir video sitesine Almanya’da bulunan bir vekil sunucuya bağlanarak kullanabilirsiniz. Evet, bu sayede videoları da izlemiş oluyorsunuz. Bu tarz vekil sunucu görevi gören bir sürü vekil sunucu mevcut (örn. vtunnel, ktunnel vb.). (Laf aramızda yasaklı siteler için de kullanılabilir 🙂 ).

Proxy Server (vekil sunucu)ları genel ve yüzeysel olarak basit bir şekilde anlatmaya çalıştım. Umarım anlaşılır olabilmişimdir.

Herkese iyi çalışmalar.